ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΥΠΝΟΥ

Οι Διαταραχές Ύπνου χωρίζονται περίπου σε 2 κατηγορίες:

Οι Παραϋπνίες αναφέρονται σε προβλήματα της αφύπνισης αλλά και σε προβλήματα μετάβασης μεταξύ των σταδίων του ύπνου. Φαίνεται να συνδέονται πολλές φορές με ανωριμότητα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος και συνήθως ξεπερνιούνται σταδιακά με την ηλικία.

  • Νυχτερινός τρόμος
    • Παρουσιάζεται στο 3% των παιδιών, συνήθως 2 ώρες μετά που αποκοιμιούνται, καθώς το παιδί ξυπνά ουρλιάζοντας, ιδρωμένο, αναπνέει γρήγορα και στριφογυρίζει μέσα στο κρεβάτι του. Οι γονείς, αν και προσπαθούν, δεν μπορούν να το ηρεμήσουν. Το επεισόδιο κρατά περίπου μισή ώρα και μετά το παιδί ξανακοιμάται, χωρίς να θυμάται την επόμενη μέρα τί είχε γίνει ή γιατί φοβήθηκε.

Τί κάνουμε; Αφού σιγουρευτούμε ότι δεν υπάρχει κάποιο οργανικό αίτιο, για το οποίο θα πρέπει να απευθυνθούμε σε γιατρό, παρηγορούμε το παιδί και το επεισόδιο θα λυθεί από μόνο του. Μπορεί μεταξύ άλλων να οφείλεται ή να επιδεινώνεται σε στρες, αϋπνίες ή κακό πρόγραμμα ύπνου, παράγοντες τους οποίους μπορούμε να ρυθμίσουμε.

    • Καλή λύση αν υπάρχουν συχνά επεισόδια νυχτερινού τρόμου, είναι να υπάρχει προγραμματισμένη αφύπνιση του παιδιού περίπου μισή ώρα πριν την ώρα που συμβαίνει συνήθως το επεισόδιο.
  • Υπνοβασία
    • Δεν θεωρείται συνήθως παθολογική αλλά πρέπει να προσέχουμε, καθώς πολλά παιδιά τραυματίζονται σε αντικείμενα πάνω στα οποία σκουντουφλάνε ή σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να βγουν ακόμα και έξω από το σπίτι!
    • Οι γονείς πολλές φορές με ρωτάνε «πρέπει γιατρέ να το ξυπνήσουμε, ή θα πάθει ψυχολογικό αν το ξυπνήσουμε απότομα;» . Μπορεί να ξαφνιαστεί πράγματι καθώς δεν αντιλαμβάνεται πού είναι όπως επίσης γιατί μπορεί να το ξυπνήσαμε κάπως απότομα. Μπορεί να κλαίει αρχικά και να χρειάζεται κάποιο χρόνο να συνέλθει. Δεν αποτελεί όμως γενικά πρόβλημα και μπορούμε με προσοχή να το πάρουμε στα χέρια και να το βάλουμε στο κρεββάτι του.
    • Είναι συχνότερο στις ηλικίες 4-8 ετών και μπορούμε και εδώ να χρησιμοποιήσουμε την τεχνική προγραμματισμένης αφύπνισης ή ακόμα και συστήματα ειδοποίησης ότι το παιδί έχει σηκωθεί από το κρεβάτι. Και εδώ είναι σημαντικό να ρυθμίσουμε τους αρνητικούς παράγοντες του ύπνου του παιδιού μας, όπως αναφέραμε πιο πάνω.

  • Εφιάλτες
    • Πόσες φορές δεν ξυπνήσανε μέσα στη νύχτα φωνάζοντας και λένε ότι είδαν ένα κακό όνειρο; Συνήθως ακόμα θυμούνται το όνειρο και μπορούν να το περιγράψουν καλά. Έχουν καλή επικοινωνία, σε αντίθεση με τον νυχτερινό τρόμο, όπου συνήθως όταν ξυπνάνε, δεν επικοινωνούν άμεσα.
    • Σχεδόν τα μισά παιδιά έχουν εφιάλτες κάποια στιγμή και κυρίως στις ηλικίες 3 με 5 ετών. Συμβαίνει κατά τον ύπνο REM.
    • Τα παιδιά δεν ξαναπάνε εύκολα για ύπνο και αναζητούν τους γονείς τους. Παρόλαυτά δεν χρειάζονται κάποια θεραπεία και σιγά-σιγά, βελτιώνονται μόνοι τους.
    • Πάντα όμως ρωτάμε και ελέγχουμε για κάποιο τραύμα, κάποιο επεισόδιο που μπορεί να τους προκάλεσε άγχος στην καθημερινότητά τους αλλά μεταξύ άλλων, και φαρμακευτική αγωγή την οποία πιθανόν να ακολουθούν και να αυξάνει τον ύπνο REM.

  • Νυχτερινή Ενούρηση

Η νυχτερινή ενούρηση συνήθως οφείλεται σε διαταραχή του Ύπνου, καθώς τα παιδιά κοιμούνται πολύ βαθειά για να μπορούν να αντιληφθούν ότι έχουν πληρότητα κύστης, δηλαδή ότι πρέπει να κατουρήσουν. Σταδιακά και όσο η κατάσταση γίνεται πιο χρόνια, τόσο πιο δύσκολα διακόπτεται η συνήθειαν αυτή, η οποία απαιτεί υπομονή και προσοχή από παιδί και γονείς. Δυστυχώς παρατηρούμε ακόμα και εφήβους που έχουν ενούρηση ακόμα! Θα αναφερθούμε εκτενέστερα σε επόμενο άρθρο στην νυχτερινή ενούρηση, τονίζοντας ότι δεν οφείλεται πολλές φορές μόνο σε διαταραχή ύπνου αλλά και άλλους παράγοντες, οργανικούς ή ψυχολογικούς και δεν πρέπει να την αφήνουμε να περνάει απαρατήρητη και χωρίς εξετάσεις.

Οι Αϋπνίες αναφέρονται σε προβλήματα έναρξης και διατήρησης ύπνου ή υπερβολικής υπνηλίας.

Περιλαμβάνουν προβλήματα έναρξης του ύπνου, δηλαδή δεν κοιμούνται εύκολα, αλλά και προβλήματα διατήρησης του ύπνου με αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Όπως αναφέραμε, οι συνήθειες ύπνου αρχίζουν από τον καιρό που είναι βρέφος ένα παιδί και ξυπνάει την νύχτα για να φάει, γεγονός που ομαλοποιείται μετά τους 6 μήνες, οπότε και οι δύστυχοι γονείς επιτέλους μπορούνε να σταματήσουν να ξυπνάνε τη νύχτα.

Τα παιδιά ξυπνάνε τη νύχτα σε ποσοστό περίπου 50% και εναπόκειται στους γονείς να βάλουν όρια και να ρυθμίσουν το παιδί. Η αφύπνιση ξεκινάει περίπου στους 9 μήνες, καθώς εγκαθίσταται και το άγχος αποχωρισμού ταυτόχρονα. Οι γονείς πρέπει να είναι έτοιμοι για αυτή την περίοδο και την αντίδραση του παιδιού και να μην ανησυχούν.

Σε κάποιες περιπτώσεις παρατηρείται η Διαταραχή Συσχέτισης-Έναρξης Ύπνου. Αναφέρεται σε παιδιά που δεν έχουν αναπτύξει τις ευχάριστες τεχνικές για να πέφτουν στο κρεβάτι όπως με ένα παραμυθάκι ή ένα τραγουδάκι ή μια αγκαλίτσα, όταν αυτά ξυπνάνε τη νύχτα πχ από εφιάλτες, τότε δυσκολεύονται να ξαναπέσουν για ύπνο ενώ υπό κανονικές συνθήκες ξυπνάνε αλλά ξανακοιμούνται σχεδόν αμέσως και δεν θυμούνται τίποτα την άλλη μέρα.

Τα παιδιά όσο ξυπνάνε και δυσκολεύονται να κοιμηθούν, προσπαθούν να μην πάνε για ύπνο ή να κάνουν τους γονείς τους να παραμείνουν μαζί τους, όπως επίσης και να κοιμηθούν στο ίδιο κρεβάτι μαζί τους. Τονίζουμε ότι επιθυμούμε μεν να καθησυχάσουμε το παιδί, αλλά όχι να παρατείνουμε υπερβολικά αυτό το διάστημα.

Άρα το να αποκτήσουν συγκεκριμένες τεχνικές και «τελετουργίες» για να πάνε για ύπνο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό, για να μπορούν να ξανακοιμούνται στις δύσκολες στιγμές που ξυπνάνε μέσα στις νύχτα.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΥΠΝΟΥ

Ένα από τα πιο συχνά παθολογικά αίτια όμως διαταραχής ύπνου είναι το άσθμα και οι νυχτερινές κρίσεις του μεταξύ άλλων. Αν η κατάσταση είναι αρύθμιστη, τότε τα παιδιά μπορεί να υποφέρουν κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Οι διαταραχές της αναπνοής είναι και οι πιο συχνά παρατηρούμενες και πρέπει να λαμβάνεται ένα προσεκτικό ιστορικό του παιδιού και των γονέων. Υπερτροφικές αμυγδαλές, το σχήμα της στοματικής κοιλότητας και η γενικότερη «αρχιτεκτονική» του στοματοφάρυγγα.

Αποφρακτική Υπνική Άπνοια

Η αποφρακτική υπνική άπνοια συχνά δεν διαγιγνώσκεται!

Κάποτε οι γονείς με ρωτάνε για το ροχαλητό του παιδιού και αν σχετίζεται το γεγονός ότι ροχαλίζει πολύ και την ημέρα νυστάζει. Πολλές φορές το παιδί μπορεί να ξυπνάει με πονοκέφαλο και ξηρό στόμα επίσης.

Μπορεί να υπάρχει Αποφρακτική Υπνική Άπνοια, με διακοπή της ροής του αέρα για περισσότερο από 10 δευτερόλεπτα ενώ μπορεί να υπάρχουν αναπνευστικές κινήσεις ή προσπάθεια αναπνοής ενώ σε Κεντρικού τύπου άπνοια, μπορεί να μην υπάρχουν αναπνευστικές κινήσεις ή προσπάθεια. Οι Υπνικές Άπνοιες προκαλούν συχνές και αγωνιώδεις αφυπνίσεις που διαταράσσουν την ομαλότητα του ύπνου.

Παρατηρείται στο 1-2% των παιδιών προσχολικής ηλικίας και κυρίως μεταξύ 2-6 ετών οπότε και συσχετίζεται έντονα με υπερτροφικές αμυγδαλές, για τις οποίες θα πρέπει να επισκεφθούμε ΩΡΛ για εκτίμηση και για αποκλεισμό άλλων οργανικών προβλημάτων όπως πχ γναθοπροσωπικές ανωμαλίες, μυικού τόνο κλπ.

Η Αποφρακτική Υπνική Άπνοια συσχετίζεται πολλές φορές με ΔΕΠ-Υ και άλλα συμπεριφορικά προβλήματα αλλά και μαθησιακές δυσκολίες.

Σύνδρομο Ανήσυχων Ποδιών και Διαταραχής Περιοδικής Κίνησης Άκρων

Κάποτε οι διαταραχές ύπνου μπορεί να υποκρύβουν και πιο σοβαρά θέματα όπως επιληπτική δραστηριότητα γιαυτό και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι χρήσιμο και απαραίτητο ένα ηλεκτροεγκεφαλογράφημα.

Άλλα σοβαρά θέματα μπορεί να είναι μεταβολικά νοσήματα ή άλλα πιο σπάνια νοσήματα όπως η ναρκοληψία. Επίσης ψυχιατρικά θέματα όπως και η κατάθλιψη, σύμφωνα και με την ηλικία αντίστοιχα του ασθενούς, θα πρέπει να μπαίνουν στην διαφοροδιάγνωση κατά περίπτωση.

Επίσης σε περιπτώσεις όπως Διάχυτων Αναπτυξιακών Διαταραχών όπως στον Αυτισμό, παρατηρούνται συχνά διαταραχές ύπνου, όπως αναφέραμε και πιο πριν, καθώς δεν αντιλαμβάνονται πλήρως τους περιβαλλοντικούς ρυθμιστές του ύπνου.