ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ

Σε μεγαλύτερες ηλικίες παιδιών και ειδικά εφήβους, χωρίς αναπτυξιακά προβλήματα και φυσιολογικές ικανότητες, πολλοί γονείς παραπονιούνται ότι ο γιός τους ή η κόρη τους δεν προσπαθεί στο σχολείο, δεν βοηθάει στο σπίτι, γενικά τα περιμένει όλα έτοιμα. Και τότε θέτω το κρίσιμο ερώτημα: Τί τους μάθατε όταν ήταν μικρά παιδιά;

Είχαν κάποια υπευθυνότητα στο σπίτι όσο μεγάλωναν;

Η συνήθης απάντηση είναι «Όχι».

Τότε πώς περιμένουμε να μάθουν ξαφνικά στα 12 και 14 τους να είναι υπεύθυνοι;

Αν το παιδί έχει μάθει ότι θα του τα προσφέρετε όλα στο πιάτο, τότε δεν υπάρχει λόγος να προσπαθήσει για κάτι, που στο τέλος της μέρας, θα του το δώσετε αμαχητί ή για να γλυτώσετε την γκρίνια του...

Άλλες φορές μου απαντάνε ότι κάνει δουλειές και συγκεκριμένα συγυρίζει το δωμάτιο της.

Αυτό είναι μεν μία μορφή υπευθυνότητας, αλλά δεν προσφέρει στο σύνολο της οικογένειας παρά μόνο στο παιδί. Κι αν το δείτε από την πλευρά του παιδιού, συνήθως δεν τον ενδιαφέρει να είναι συγυρισμένο το δωμάτιό του. Αντίθετα μάλιστα...

Άρα δεν είναι ικανή υπευθυνότητα.

Όταν μιλάμε για υπευθυνότητα εννοούμε κάτι που προσφέρει σε όλη την οικογένεια, όπως το να πλύνει το αυτοκίνητο, να βάλει χαρτοπετσέτες στο τραπέζι ή να βγάλει τα σκουπίδια.

«Μα διαμαρτύρεται γιατρέ όταν του λέω να βγάλει τα σκουπίδια, λέει τα σιχαίνεται» - Για σκεφτείται αυτόν τον γονέα. Το παιδί του σιχαίνεται να βγάλει τα σκουπίδια, αλλά δεν τον νοιάζει αν τα βγάλει η μητέρα του, την οποία κατά τα άλλα την αγαπάει.

Οι ενήλικες είμαστε πολλές φορές υποχρεωμένοι να κάνουμε εργασίες που δεν μας αρέσουν για να βγάλουμε τα προς το ζην- η ζωή δεν είναι εύκολη. Μαθαίνουμε πραγματικά στα παιδιά μας τί σημαίνει υπευθυνότητα; Νομίζω πως όχι.

Ο ίδιος γονέας όταν του ανάφερα είπε τα ακόλουθα: «Γιατρέ, εγώ βασανίστηκα πολύ στη ζωή μου και δεν θέλω το παιδί μου να βασανιστεί όπως εγώ».

Σωστό μεν, αλλά τελικά αυτό που κάνει είναι να μειώνει την δυνατότητα προσαρμογής του παιδιού του στην πραγματική κοινωνία. Γιατί εκεί θα κληθεί να κάνει και εργασίες που δεν θα του αρέσουν.

Το ίδιο συμβαίνει και στο σχολείο. Το παιδί καλείται να κάνει και μαθήματα που δεν του αρέσουν. Πώς θα αποδώσει και σε αυτά τα θέματα, αν έχει συνηθίσει ότι όλα γύρω του είναι ευέλικτα και μπορούν να τροποποιηθούν σύμφωνα με τις εκάστοτε επιθυμίες του; Τίποτα στη ζωή δεν σας χαρίστηκε. Το πιθανότερο είναι ότι το ίδιο θα είναι και για το παιδί σας, όσο καλά και να προετοιμάσετε την ένταξή του στην κοινωνία. Όσο περισσότερες «πραγματικές» εμπειρίες του δώσετε, τόσο πιο εύκολα θα μπορέσει να ενταχθεί και να πετύχει. Το ίδιο και στο σχολείο, για το δεδομένο φυσικά Ελληνικό εκπαιδευτικό μας σύστημα.

Ας πάρουμε κάποιες βασικές λειτουργικές ικανότητες του παιδιού και θα δώσουμε κάποιες βασικές οδηγίες, οι οποίες κάθε φορά πρέπει να εξατομικεύονται:

· Μην τους υποκαθιστάται στις βασικές ικανότητες-αν διψάνε, μπορούν πχ να πάρουν μόνα τους νερό, αντί να φωνάζουν «μαμά νερό». Μην έχετε παράπονο αν όταν γεράσετε δεν σας φέρνουν νερό... να είστε γονείς και όχι υπηρέτες!

· Βάλτε το να ντυθεί μόνο του-Αν το σχολικό σας περιμένει από κάτω και κορνάρει ή έχετε αργήσει, την επόμενη φορά, ξυπνήστε λίγο πιο νωρίς. Δεν είναι σπάνιο να βλέπουμε παιδιά που τα ντύνουν οι γονείς ως μεγάλη ηλικία. Αν το παιδί έχει πρόβλημα με την Λεπτή κινητικότητα και δυσκολεύεται να ντυθεί, βάλτε παπούτσια με βέλκρο όπως αναφέραμε και ρούχα που ανοίγουν σχετικά εύκολα, βοηθήστε το αλλά μην υποκαταστήσετε πλήρως την λειτουργία του ντυσίματος. Κάθε λειτουργία που θα μπορούσε να την κάνει μόνο του το παιδί αλλά την κάνετε για αυτό, αποτελεί τροχοπέδι στην ψυχοσυναισθηματική αλλά κοινωνική του ωρίμανση.

· Αφήστε το να φάει μόνο του­ – Ναι, μπορεί να λερώνεται, αλλά κάθε ικανότητα, όπως και το φαγητό χρειάζεται εξάσκηση. Αφιερώστε πιο πολύ χρόνο στο φαγητό αν αργεί να φάει.

· Μπορεί να πάει και μόνο του τουαλέτα-μην ξαφνιάζεστε, πολλά παιδιά στην Ελλάδα αν και πάνε τουαλέτα μόνα τους, μετά οι γονείς τους καλούνται να...τελειώσουν το καθάρισμα...

· Ύπνος – μπορεί να κοιμηθεί και μόνο του... Μεγάλος αριθμός παιδιών, κοιμούνται ακόμα ανάμεσα στους γονείς, γεγονός που είναι εύκολο να διακοπεί, με τη σταθερή στάση των γονέων.

· Να ξέρει το όνομα-επίθετο, διεύθυνση και τηλέφωνο. Μπορεί να είναι δύσκολο να θυμάται ίσως το τηλέφωνο, αλλά είναι απαραίτητες ικανότητες για την ασφάλεια του παιδιού, σε περίπτωση που χαθεί. Αλλιώς φτιάξτε μια καρτούλα με τα στοιχεία επικοινωνίας σας, πλαστικοποιήστε την και βάλτε την στην τσάντα ή στα ρούχα του παιδιού σας.

· Να ξέρει τί πρέπει να κάνει σε περίπτωση κινδύνου ή αν χαθεί. Βασικές οδηγίες σε περίπτωση κινδύνου. Βρείτε ένα άτομο, στο οποίο το παιδί θα μπορεί να απευθυνθεί αν υπάρξει κάποιο πρόβλημα.

· Να μάθει να πλένει τα χέρια όταν είναι λερωμένα και τα δοντάκια τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα.

· Να χρησιμοποιεί βασικές κοινωνικές εκφράσεις πχ «, Ευχαριστώ, Παρακαλώ, Καλησπέρα με λένε Δημήτρη».

· Μην αφήνετε τρίτα άτομα, παππούδες, γιαγιάδες κλπ να ικανοποιούν αβίαστα όλες τις επιθυμίες των παιδιών – οριοθετήστε παιδιά και συγγενείς!

Αυτό που λέω πολλές φορές στις μαμάδες που μου παραπονιούνται για τον γιό τους, αλλά κατά βάθος δεν τον αφήνουν να κάνει τίποτα είναι ότι :

«Μην μεγαλώνετε μικρούς πασάδες – άστε τα παιδιά σας να κάνουν πράγματα κι ας λερώσουν ή ας μην είναι τόσο γρήγορα- ούτε εσείς ήσασταν γρήγορες σαν παιδιά – και το κυριότερο, μεγαλώστε τους άντρες που θα θέλατε να είχατε παντρευτεί...»

Περιττό να σας πω ότι οι περισσότερες γελάνε με την καρδιά τους! (ίσως και λίγο πικρόγελο...)