ΝΕΥΡΟΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η στιγμή που παίρνουμε το μωρό που περιμέναμε τόσο καιρό στα χέρια μας, είναι μαγική. Τόσο για τον γονέα όσο και για τον Παιδίατρο-Αναπτυξιολόγο και κυρίως για τον Νεογνολόγο.

Ο μικρός ροδαλός μπόγος είναι ένα μυστήριο για τους νέους γονείς, που τον αντιμετωπίζουν με δέος, ικανοποίηση, χαρά και απορία!

Η Νευροαναπτυξιακή Αξιολόγηση του Νεογνού περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό στοιχεία της Νεογνολογίας, χωρίς να την υποκαθιστά, καθώς επιτελούν διαφορετικούς ρόλους.
Η Αναπτυξιολογία επικεντρώνεται περισσότερο στις ικανότητες, ιδιότητες του νεογνού που εμφανίζει, όπως τα νεογνικά αντανακλαστικά πχ, σε σχέση με τη διάδραση μεταξύ της μελλοντικής ωρίμανσης και της φροντίδας που θα λάβει από τους γονείς του, δηλαδή της κοινωνικής και προσαρμοστικής του διάδρασης. Αναλύει τις Νευροσυμπεριφορικές του ικανότητες, που το βοηθούν να προσαρμοστεί στην εξωμήτρια πλέον ζωή.

Το αναπτυσσόμενο νεογνό, μετέπειτα βρέφος και παιδί, είναι αδιάρρηκτο από τη σχέση που θα αναπτύξει με τους γονείς του, από το «δέσιμο», τον δεσμό προσκόλλησης.

Αυτός ο δεσμός, μαζί με τις εγγενείς ικανότητες που φέρει από τη γέννηση του, εφόσον πρόκειται για τυπικής ανάπτυξης νεογνό, θα το καταστήσουν ικανό να επιτελέσει την κύρια του λειτουργία ως σύνολο, ως άτομο, που είναι να μπορεί να μαθαίνει.

Πολλές φορές λέω στο ιατρείο ότι, μέχρι περίπου τα 3, με 3.5 έτη, το παιδί «μαθαίνει να μαθαίνει». Δεν σημαίνει επουδενί ότι δεν μπορεί να μάθει μετά ή να προχωρήσει ή να κατακτήσει πράγματα αλλά ο μέσος όρος των παιδιών, αντιλαμβάνεται καλύτερα μέχρι εκείνη την ηλικία τη διαδικασία μάθησης. Είναι μπορούμε να πούμε σαν κάποιον που μαθαίνει να οδηγάει: Πρώτα θα μάθει να αναγνωρίζει τα συστήματα του αυτοκινήτου, μετά την διαδικασία αλληλουχιών που το κάνουν να κινείται και μετά θα κάνει εξάσκηση. Κανένας δεν έχει απαίτηση να ξέρει κάποιος με επιφοίτηση πώς να οδηγάει... Αλλά σκεφτείται κάτι απλό: Πότε είναι πιο εύκολο θεωρητικά τουλάχιστον, να μάθει κάποιος να οδηγάει, στα 19 του ή στα 40 του; Η αίσθηση που έχουμε όλοι μας είναι ότι οι περισσότεροι θα δυσκολευτούν κάπως στα 40 τους να μάθουν να οδηγάνε, χωρίς όμως αυτό να είναι απαγορευτικό...

Αυτή η διαδικασία μάθησης αρχίζει από τη στιγμή που το παιδί υφίσταται το σοκ της γέννας.

 

 

 

 

ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

Το δυναμικό του νεογνού σαφέστατα ορίζεται από

  • την Κληρονομικότητα, όπως πχ σε γνωστές γενετικές διαταραχές όπως το Σύνδρομο Down, που είναι και το πιο γνωστό αλλά και άλλες διαταραχές που μπορούμε σε κάποιο βαθμό να ελέγχουμε πλέον προγεννητικά.
  • Από τις περιβαλλοντικές επιδράσεις κατά την κύηση πχ άγχος μητέρας, αλκοόλ, κάπνισμα, φάρμακα, ατυχήματα, ακτινοβολία κλπ και
  • την περιγεννητική περίοδο, δηλαδή την στιγμή του τοκετού και λίγο μετά. Τονίζουμε το γεγονός ότι πρέπει να λαμβάνουμε ιδιαίτερα υπόψη την πιθανότητα προωρότητας και να διορθώνουμε χρονολογικά την αναπτυξιακό πηλίκο και την αναπτυξιακή ηλικία του παιδιού, για να έχουμε ακριβείς εκτιμήσεις. Η τελειόμηνος ή πλήρης κύηση θεωρείται η κύηση των 38-40 εβδομάδων. Σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα, τα νεογνά 28 εβδομάδων και άνω έχουν ποσοστά επιβίωσης 95% αλλά τα νεογνά 24-28 εβδομάδων που επιβιώνουν έχουν μεγάλα ποσοστά περιγεννητικών θεμάτων και κυρίως ενδοκράνιων αιμορραγιών, με αποτέλεσμα υψηλά ποσοστά αναπτυξιακών διαταραχών μετέπειτα.

Με την έξοδό του, με τη γέννησή του, μαθαίνει να προσαρμόζεται στον εξωτερικό κόσμο, να αντιδρά σε ερεθίσματα και να είναι εναργές, να τα αφομοιώνει αλλά μαθαίνει και πότε να τα αποκλείει, να «κατεβάζει ρολά» ας πούμε και να κοιμάται αμέριμνο. Αυτή είναι μία υπέροχη κατάσταση ρύθμισης, την οποία εφαρμόζει το νεογνό και οδηγεί στην αυτορύθμιση, ειδικά όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα όπως πχ το φως. Βρέφη που δυσκολεύονται να αναπτύξουν μηχανισμούς αυτορύθμισης, γίνονται πιο ευερέθιστα, αντιδρούν περισσότερο σε ερεθίσματα και δεν συνηθίζουν τόσο εύκολα.

Αυτό θα γίνει πιο προφανές καθώς το παιδί αυξάνει το διάστημα παρατήρησης του κόσμου στον οποίο ήλθε. Αρχικά θα παραμένει στο στάδιο αυτό της ενάργειας για 2-3 ώρες και σταδιακά αυτό θα αυξάνεται.

Τα νεογνά έχουν την ικανότητα να διακρίνουν πλέον την μητέρα τους περίπου 3 μέρες μετά τον τοκετό! Και καθώς μπαίνουμε στην βρεφική ηλικία, με την ωρίμανση του εγκεφαλικού φλοιού, αυξάνεται η δυνατότητά τους να διακρίνουν ανάμεσα από παλαιά, γνωστά ερεθίσματα και νέα ερεθίσματα.