ΝΟΗΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Η νοητική ικανότητα είναι όπως και η σχολική ετοιμότητα, συνδυασμός πολλών παραμέτρων και ως εκ τούτου δεν μπορεί να αναλυθεί επαρκώς σε λίγες γραμμές. Εδώ συνοπτικά θα αναφέρουμε πολύ βασικές αρχές της νοητικής ικανότητας του ηλικιακού εύρους των 6 ετών.

Η αξιολόγηση της νοητικής ικανότητας είναι μία πολύπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία, που προϋποθέτει πάνω από όλα την συνεργασία του ίδιου του παιδιού. Αν δεν του δοθεί αρκετός χρόνος, αν δεν έχει καλή συνεργασία με τον εξεταστή ή απλά δεν αισθάνεται άνετα ή «δεν είναι στην μέρα του», τότε δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.

Στην ηλικία περίπου των 6 ετών, η σκέψη του παιδιού αρχίζει σταδιακά να εξελίσσεται από μαγική σε λογική, σε μία διαδικασία όμως που θέλει χρόνο ακόμα για να ολοκληρωθεί. Υπάρχει όμως ακόμα δυσκολία στην επεξεργασία προβλημάτων ή θεμάτων, που περιέχουν περισσότερες από μία μεταβλητή.

Δηλαδή, έχει μπει στην διαδικασία εκμάθησης επίλυσης προβλημάτων ή καταστάσεων, αλλά δεν έχει ολοκληρώσει ακόμα τη δυνατότητά του αυτή. Πχ μπορεί να ξέρει το δρόμο για το σχολείο αλλά όχι πώς να επιστρέψει πίσω ή δεν μπορεί να αποδώσει ακόμα ικανοποιητικά το αίτιο-αιτιατό, δηλαδή ότι πχ τα σύννεφα φέρνουν βροχή ή ότι πχ η αγελάδα κάνει γάλα και με αυτό κάνουμε παγωτό, δηλαδή ακολουθίες σκέψεων.

Το ίδιο ισχύει για χρονικούς προσδιορισμούς, σήμερα, χθες, αύριο, μετά από ένα μήνα κλπ, οι οποίοι μπορεί να δυσκολεύουν το παιδί. Το ίδιο ισχύει για πολύπλοκες οδηγίες παιχνιδιών ή το να κρατάνε αποτελεσματικά τη σειρά τους.

Μπορεί να αντιλαμβάνεται καλύτερα τα συναισθήματα και μπορεί να «υποθέτει» τί αισθάνονται οι άλλοι ενώ έχει την απαιτούμενη κοινωνικότητα για τον μέσο όρο της ηλικίας του.

Χρήσιμο είναι να παίζετε μαζί με τα παιδιά σας επιτραπέζια που χρειάζετε να κρατάτε σειρά και ακόμα και να τα «κλέβετε» στο παιγνίδι, ώσπου να μπουν στη διαδικασία σκέψης ότι τα πράγματα μπορεί να μην είναι πάντα όπως τα σκέφτονται απλά...

Η αντίληψη του όγκου επίσης είναι ένα θέμα το οποίο δεν αντιλαμβάνονται εύκολα τα παιδιά, πχ ότι ένα ποτήρι ψηλό μπορεί να έχει μέσα τον ίδιο όγκο υγρού όσο και μία κούπα τσαγιού. Στον ίδιο παρονομαστή μπορεί να κινούνται και τα θέματα αντίληψης διαστάσεων και βάρους, τα οποία όμως γίνονται πιο ξεκάθαρα όσο ωριμάζει το παιδί.

Σταδιακά η διαδικασία αντίληψης της σειριοθέτησης αλλά και της κατηγοριοποίησης (πχ ότι μπανάνα και μήλο είναι φρούτα), θα γίνουν πιο ξεκάθαρα στο παιδί και θα μάθει επιπλέον να τα εφαρμόζει πρακτικά (πχ να υπακούει σε εντολή «φέρε μου ένα φρούτο»).

Στο σχολείο τα παιδιά θα πρέπει να είναι ικανά να κάνουν βασική πρόσθεση και αφαίρεση και να γράφουν απλές προτάσεις με απλές λέξεις.

Η αναγνωστική ικανότητα διαφέρει στην κατάκτησή της συνήθως από παιδί σε παιδί. Καταρχήν πρέπει να διερευνηθεί η φυσιολογική ακουστική και οπτική ικανότητα του παιδιού αλλά και απουσίας νευρολογικών ελλειμάτων.

Η αναγνωστική ικανότητα αλλά και η ικανότητα γραφής, προϋποθέτει δυνατότητα οπτικής αναλυτικής ικανότητας συμβόλων αλλά και ακουστικής ανάλυσης και λογικών συνειρμών, μνήμης, αλληλουχιών και σειριοθέτησης.

Η ικανότητα αυτή μπορεί να τύχει εξάσκησης τόσο από τους γονείς όσο και από τους εκπαιδευτικούς, με χρήση απλών εκπαιδευτικών βοηθημάτων όπως αναγνώρισης σχημάτων, γραμμάτων κλπ ενώ στην περίπτωση των αριθμητικών πράξεων μπορεί να χρησιμοποιούνται βιωματικοί τρόποι, με πραγματικά αντικείμενα αλλά και ένας παλιός γνώριμος, το παλιό, καλό αριθμητήριο. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι που είναι κατάλληλες για να βοηθήσουμε ένα παιδί ή απλά για να πολλαπλασιάσουμε την εκπαιδευτική του απόδοση.

Η αφηρημένη σκέψη είναι κάτι το οποίο είναι αρκετά δύσκολο για ένα τόσο μικρό παιδί να αντιληφθεί και θα γίνει αντιληπτή κοντά στην εφηβεία.

Τί ζητάμε από τους γονείς;

Να μιλάνε με τα παιδιά τους, να τους εξηγούν τα πράγματα και τις σχέσεις γύρω τους,

να παίζουν μαζί τους με δημιουργικά παιχνίδια όπως παζλ και τουβλάκια και να ζωγραφίζουν μαζί.

Ρωτήστε τους τί έκαναν σήμερα, τί είδαν, τί τους έκανε εντύπωση. Είσαστε σίγουροι ότι καταλαβαίνουν οι μικροί μπόμπιρες τα πάντα;

Αυτό που ζητάω και παραξενεύει τους γονείς, αναφορικά με την σχέση με την νοητική ικανότητα, είναι να υπάρχει αμφίδρομη διάδραση με τα παιδιά μας. Απορροφούν απίστευτες πληροφορίες από εμάς, πολύ περισσότερες από οποιοδήποτε σχολείο. Και που ξέρεις,μπορεί να μάθουμε κι εμείς ένα-δυο πράγματα από αυτά. Ο Πικάσο έλεγε ότι «...μου πήρε 50 χρόνια να μάθω να ζωγραφίζω σαν παιδί..»

Οι γονείς είναι οι «ανιχνευτές» εκείνου του παράξενου κόσμου εκεί έξω και οι κύριοι πάροχοι πληροφοριών και εμπειριών για το παιδί.

Σε περιπτώσεις που τα παιδιά δεν παίρνουν τις απαιτούμενες πληροφορίες, μπορεί να μιλάμε πιθανόν για πολιτισμική αποστέρηση.

Η Νοητική Ικανότητα, σε ότι βαθμό και να υπάρχει, εξαρτάται κύρια από την εισαγωγή πληροφοριών και την εκμετάλλευσή τους.

Μην αφήνετε την εκπαίδευση των παιδιών σας στην Τηλεόραση...

Πολλές φορές η νοητική ικανότητα γίνεται αντιληπτή στο ευρύτερο κοινό ΜΟΝΟ μέσω της γλωσσικής επικοινωνίας. Αυτό δυστυχώς είναι λάθος καθώς θα υπάρχουν παιδιά τα οποία θα διαθέτουν υψηλή νοητική ικανότητα αλλά μειωμένες λεκτικές εκφραστικές, τα οποία δεν θα έχουν την ευκαιρία να δείξουν τις πραγματικές δυνατότητές τους. Και ως αναφέραμε επανειλημμένα για τα δυσπραξικά παιδιά, μπορεί να υπάρξουν και παιδιά με υψηλές νοητικές ικανότητες αλλά μειωμένες γραπτές επιδόσεις.

Εδώ επαφύεται στον ειδικό και στον εκπαιδευτικό να βοηθήσουν το παιδί, με ψυχολογική υποστήριξη, ειδικές εκπαιδευτικές μεθόδους και υποστηρικτική τεχνολογία να αποδώσει στο πραγματικό του επίπεδο!